Landelijk Congres VCgP 23 april 2010

Geschreven door Theo Maagdenberg | 15 december 2009

Onmacht en Kracht, verborgen betekenissen, ongeziene mogelijkheden?

Op vrijdag 23 april 2010 houdt de VCgP het landelijk congres in Burgers' Zoo in Arnhem. Als congresthema is gekozen: "Onmacht en kracht. Verborgen betekenissen, ongeziene mogelijkheden".

Prof. Mick Cooper (Glasgow) en Prof. Andre Wierdsma (Nyenrode Business Universiteit) zullen plenaire lezingen verzorgen; daarnaast kunt u twee van tien workshops bijwonen met bijdragen gerelateerd aan het thema 'Onmacht en kracht'.

Hier vindt u een inschrijfformulier om uzelf voor het congres aan te melden. Klik op de foto hiernaast om de congresfolder te downloaden.

In al onze maatschappelijke rollen en in al onze menselijkheid kennen wij allemaal de ervaring ons onmachtig te voelen. Ook in onze therapeutische praktijk is onmacht geen onbekend fenomeen. Denk aan onmacht van onszelf, maar ook in het zien van onmacht bij onze cliënten en de onmacht die voort kan vloeien vanuit de eisen van kwalificerende instanties, verzekeringsmaatschappijen en beleidsmakers. Onmacht is een gedeelde ervaring waar iedereen mee te maken krijgt en waar iedereen op zijn eigen unieke wijze mee omgaat.

Onmacht is vaak ongemakkelijk, men wil er het liefst van af. De verleiding om te kiezen voor 'oneigenlijke oplossingen' is groot. We kennen waarschijnlijk allemaal de neiging het probleem te willen oplossen voor de ander, over te willen nemen van de ander of het juist te willen bezweren of het op afstand houden ervan. De cliëntgerichte benadering waarbij we onszelf niet in de expertrol (laten) plaatsen en trachten alles wat zich aandient op een empathische, accepterende wijze tegemoet te treden is een kracht die met name binnen het omgaan met onmacht erg helpend kan zijn.

Dat juist de cliëntgerichte benadering hier veel in te bieden lijkt te hebben neemt niet weg dat het thema onmacht opvallend weinig is gethematiseerd. In dit congres zullen verschillende sprekers zich over dit thema buigen ten einde onmacht te thematiseren, ervaringen met u te delen en u te inspireren op zoek te gaan naar uw eigen waarheden en oplossingen binnen dit thema.

Na een voettochtje door de jungle van Burgers Zoo begint voor u uw eigen zoektocht naar de verborgen betekenissen en de ongeziene mogelijkheden in het omgaan met onmacht.

Er zullen op deze dag twee plenaire lezingen plaatsvinden. Daarnaast kan iedere deelnemer twee sessies bijwonen door een keuze te maken uit acht parallelsessies waarin het thema van dit congres vanuit verschillende oogpunten zal worden bekeken. Dit alles vindt plaats in de speciale ambiance van Burgers Zoo te Arnhem.

Plenaire lezingen

The concepts of powerlessness, choice and responsibility have been explored extensively from an existential standpoint. This lecture will discuss how existentialists understand the way in which individuals may fall into a state of powerlessness, and how they can be encouraged and facilitated to regain their own sense of power and choice. Examples from existentially-informed person-centred practice will be presented.
Voor uitgebreide informatie over Mick Cooper klik hier.

Een overzicht van de workshops

U kunt deelnemen aan twee van de hieronder beschreven workshops.

1. Gecombineerde schemagerichte psycho- en muziektherapie met forensisch psychiatrische patiënten: een krachtig instrumentarium!

Vroege ernstige verwaarlozing, mishandeling en misbruik zijn ervaringen die onuitwisbare sporen kunnen achterlaten in mensen. In de klinisch forensische praktijk ontmoeten wij veel patiënten met een dergelijke geschiedenis. Ze zijn veroordeeld voor het plegen van ernstige delicten zoals moord en verkrachting die de indruk wekken van een poging om met machtsvertoon de ervaren machteloosheid ongedaan te maken. In therapie is het van belang om in contact te komen met kwetsbare aspecten van de persoon (kwetsbare kind-modi) d.m.v. ervaringsgericht werken. Schemagerichte psychotherapie vormt, samen met muziektherapie, een krachtige combinatie om patiânten te helpen indringend in contact te komen met hun Kwetsbare Kind en hen te leren op een Gezond Volwassen manier voor dit deel te zorgen. In essentie draagt dit bij tot het reduceren van delictgevaarlijkheid. In deze workshop kan op actieve wijze geproefd worden aan deze therapiecombinatie.

Ellen Smit, muziektherapeut & Wim de Hoop, arts-psychotherapeut. Beiden zijn werkzaam in FPC Veldzicht te Balkbrug

2. Intercultureel en cliëntgericht: een perfecte match

Cultureel verantwoorde gezondheidszorg gaat over het verlenen van optimale gezondheidszorg: een proces van wederzijdse aanpassing van cliënten, behandelaars en beleidsmakers uit verschillende (sub)culturen. Het gaat dus om de wederkerigheid van het proces; aanpassing van de zorg aan de zich veranderende etnische samenstelling van de bevolking.
De cliëntgerichte uitgangspunten, visie en behandeluitvoering vormen perfecte ingrediënten om ook mensen uit andere culturen bij te staan in de oplossing en hantering van hun problemen. Het belang van empathie, respect en transparantie sluit wellicht nog beter aan bij niet-westerse culturen dan bij westerse. Waar in het westen macht het sleutelwoord is, staat respect voorop bij niet-westerse culturen.
In deze workshop zullen ervaringen gedeeld worden. Welke tot nu toe ongeziene mogelijkheden hebben wij om de onmacht van nieuwe Nederlanders in kracht om te zetten?

Felix Olthuis, zelfstandig coach, consultant en interim-manager. Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. en website.

3. Een impasse of uitweg?

Overschatting van de mogelijkheden van de patiënt leidt in een psychotherapie vaak tot onhaalbare doelen en derhalve tot onmacht bij patiënt en therapeut. Een juiste taxatie geeft kracht: op zinvolle wijze wordt aangesloten bij de beperkingen en de mogelijkheden van de patiënt. Het Ontwikkelingsprofiel levert een sterkte-zwakte analyse van de psychosociale vermogens van de patiënt. Daarmee kan een behandelplan worden opgesteld dat recht doet aan de patiënt.
Na een interactieve bespreking van het Ontwikkelingsprofiel kunnen de deelnemers oefenen met het opstellen van een sterkte-zwakte analyse en behandelplan. Eigen casuïstiek is welkom.

Dr. Quin van Dam, klinisch psycholoog en psychoanalyticus werkzaam bij het NPI en in eigen praktijk in Leiden. Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

4. Suïcidaliteit en onmacht

Een veel voorkomende gedachte bij cliënten in de hulpverlening is suïcide. Het taboe daaromtrent is even groot. Zowel bij degene die suïcidaal is (geweest) als bij de omstanders spelen gevoelens van onmacht. Hierdoor wordt nauwelijks over suïcidale overwegingen gecommuniceerd. Wanneer dat wel gebeurt, roept dat merkwaardig weinig (zichtbare) emotionele resonantie op bij de andere partij, de reactie is snel afwijzend.
De wijze van reageren kan de relatie tussen verteller en toehoorder ingrijpend veranderen, waardoor die relatie problematisch kan worden.
In deze workshop staan we met de deelnemers interactief bij deze zaken stil, zowel vanuit de positie van de cliënt als die van de hulpverlener. Met als doel de onmacht te delen en bespreekbaar te maken. In de hoop suïcidaliteit uit de taboesfeer te halen en de communicatie voor cliënt en hulpverlener minder spannend te maken. Zodat de relatie behouden kan blijven en het therapieproces verbetert.

Anne Gaijmans, ervaringsdeskundige & Theo Maagdenberg, psychotherapeut

Anne is werkzaam bij GGZ Oost Brabant te Oss, Theo bij Orbis GGZ te Sittard. Samen vormen zij Maatschap Bureau Gaijmans te Tiel. website

5. Vrouwelijk daderschap: een behandelprogramma voor complex getraumatiseerde vrouwen die overleven vanuit de vechtmodus

Vrouwen aangemeld in de forensische psychiatrie hebben als overlevingsstrategie de vechtmodus, vanuit de leerervaring dat de aanval de beste verdediging is. Dit leidt vaak tot delictgedrag, niet alleen gericht tegen personen uit de directe omgeving, maar ook tegen behandelaren.
Het delictgedrag in deze patiëntenpopulatie kan gezien worden als een onderdeel van dissociatie (dader en slachtoffer zitten in hetzelfde lijf). De persoon wier traumagebied wordt getriggerd, reageert dissociërend waarbij de vechtmodus automatisch geactiveerd wordt (reactie op een trigger is dus aanvallend). De persoon die slachtoffer is wordt dader.
De bestaande behandeling voor trauma is voornamelijk gericht op het reduceren van klachten en niet zozeer op de overlevingsstrategie. Deze vrouwen beginnen steeds opnieuw met een therapie, vaak op een andere plek, maar nemen de (negatieve) erfenis van eerdere behandelcontacten en de destructieve strijd uit hun dagelijkse leven met zich mee. Vanwege aanhoudend delictgedrag worden deze vrouwen uiteindelijk naar de forensische psychiatrie verwezen. Dit zorgt vaak bij hen voor verwarring omdat er niet altijd contact met justitie is geweest.
De behandelelementen die toegepast worden in de AFP-vrouwengroep zijn deels overgenomen van de behandeling voor vrouwen van het Topreferent Traumacentrum, maar in de forensische vrouwengroep ligt de focus bij de vechtmodus wat een andere therapeutische attitude en werkmethodiek vraagt.
In de workshop presenteren we de werkwijze bij deze unieke groepsbehandeling.

Frank Winkel, psychomotore therapeut & Justyna Zuromska, GZ-psycholoog/ psychotherapeut & Judith Meerstra, sociaal psychiatrische verpleegkundige. Allemaal werkzaam bij de AFP n te Assen

6. Mentaliseren als psychotherapeutisch gereedschap

Zelfexploratie en het innerlijk ervaringsproces is een kernbegrip binnen experiëntiële psychotherapie. Dit staat dichtbij mentaliseren bevorderen. Mentaliseren is omgaan met zichzelf en de ander op een reflectieve wijze. Het is zichzelf en de ander leren zien als wezens met een binnenwereld, vol gedachten, gevoelens, wensen, intenties. Schijnbaar onnavolgbaar gedrag zien als aangestuurd door achterliggende emoties maakt het begrijpelijk. Waardoor het omgaan met elkaar beter afgestemd raakt. Mentaliseren is essentieel in interactioneel opzicht. Het bepaalt ook de ik sterkte van een mens. Binnen de psychotherapie is het een kernproces, dat vaak door de therapeut verondersteld wordt aanwezig te zijn. We weten echter dat bij mensen die kampen met persoonlijkheidsproblemen het mentaliserend vermogen verstoord is: het beeld van zichzelf en de ander is verstoord geraakt, de afstemming lukt niet en aanpassing is teveel of bijna niet aanwezig. Bij de huidige bredere doelgroep voor psychotherapie is het mentaliseren kunnen bevorderen een onontbeerlijk psychotherapeutisch gereedschap. Coriene ten Kate, klinisch psycholoog, cliântgericht psychotherapeut (tevens supervisor en leertherapeut) Meer info

7. Freedom and choice from an existential perspective

This workshop provides participants with an opportunity to explore freedom and choice, as understood existentially, in a more personal and practical way. There will be some self-development and phenomenological exercises, where participants will have an opportunity to look at what freedom and responsibility means to them. Practical examples of therapeutic working around these concepts will then be presented and discussed; and participants will have an opportunity to role-play therapeutic work, to develop their skills in working in this area.

Mick Cooper DPhil CPsychol, Professor of Counselling, University of Strathclyde

8. Voorbij de onmacht kan er zoveel, of... zelfs pas dan?

In de veelheid van (nieuwe) therapeutische interventies lijkt de onmachtspositie van de therapeut onder te sneeuwen, en daarmee ook de betekenis en de waarde ervan.
De onmachtspositie is een therapeutisch middel, en zeker geen "laatste" middel.
Welke toon wordt gezet als een therapeut in de intake al meldt: "Meneer, mevrouw, bij alles wat u inbrengt wil ik de vrijheid nemen alles te zeggen wat ik vind, zie en voel, echter onder de harde voorwaarde: ik heb pas gelijk als u zegt dat het klopt", met de toelichting: "Wat is de waarde van mijn gelijk als u hem niet herkent?" C'est le ton qui fait la musique.
Moge een enkele eigen ervaring met onmacht, en wat de erkenning daarvan teweeg bracht, smaakmaker of uitdaging zijn uw ervaringen te delen.
Hoe ziet u de betekenis van (on)macht in de therapeutische relatie?

Jan Graat, psychotherapeut Symbulon, praktijk voor psychotherapie te Slenaken. Website

Van twee geplande workshops is nog geen informatie beschikbaar.
Hier vindt u een inschrijfformulier om uzelf voor het congres aan te melden. Hier kunt u de congresfolder downloaden.